Bốn Khúc buổi sáng – Quay chậm, thơ Trần Ngọc Mỹ, Nxb Hội nhà văn, 2020. Lời bình của Hoàng Vũ Thuật

KHÚC BUỔI SÁNG (I)

dậy đi,

mặt trời đã trườn trên mái phố

lũ trẻ hàng xóm ríu ran gọi nhau

âm thanh khuấy tung ô cửa sổ

*

ánh sáng làm giấc mơ ngộp thở

bụi rất nhiều nhưng chẳng thể nào lấp nổi trí nhớ

người ta càng lớn lên càng quay quắt muốn

khát khao một chuyến trở về

phía bên kia ký ức

niềm vui cùng cây cỏ

buổi sáng chơi trồng nụ, trồng hoa

mẹ dạy ta nhẹ như mây

khi hài lòng với cái con con mình có

đừng săn bắt đàn sẻ nhỏ

mà gom lại tiếng chim

lồng ngực sẽ rộn rã

phía bên kia ký ức nhắc ta nhiều cú ngã

tím bầm giập thịt da

vết sẹo còn lằn ngang dọc

tặng ta thêm nhiều, thêm nhiều bài học

sống ở trên đời ai cũng phải đau

*

thôi dậy đi,

nỗi nhớ dài không đủ cho ta nghĩ về nhau

và khơi trọn phần hồi ức tươi tốt

thời gian vẫn thản nhiên trôi

chỉ trái tim bốn mùa vùi vào thổn thức

*

ngày lại bắt đầu phía trước

không tay lái nào có thể dịch chuyển đời mình quay ngược

thôi dậy đi,

người đàn bà mộng mị

trong giấc mơ luôn thấy mình mang hình hài đứa trẻ

lọt thỏm dưới mái nhà mẹ

êm ái trăm năm

 

Khúc buổi sáng (II)

khi bóng đêm tan

con đường nào chúng ta sẽ tới?

quan trọng đâu anh

chúng ta sống như cỏ

vươn xanh trên nỗi đau

mái tóc em đã ủ thừa nước mắt

dành dụm cho cả ngày sau

 

khi ban mai đánh thức

chúng ta giã từ giấc mơ này

và bước vào giấc mơ khác

dù cuộc đời tặng nhiều vết thương chưa khép

hãy thì thầm tai nhau lời hoa lá ngọt ngào

em bắt đầu chuẩn bị bữa sáng cho anh

câu thơ là gia vị

 

bây giờ phải vui lên

như đứa trẻ không âu lo

như người già mất trí

dù càng yêu càng cô đơn

càng cô đơn càng da diết nhớ

làm sao rành rẽ trái tim mình?

 

quan trọng đâu anh

vì khoảnh khắc ngày mới mở toang

trần gian ngập tràn ánh sáng rạng rỡ

âm thanh chật đầy lòng phố

những gương mặt sẽ đắm chìm nơi đó

chúng ta vẫn vui ở đây

em đang chuẩn bị bữa sáng cho anh

trau chuốt món hy vọng

hồ nước xanh thăm thẳm lay động

đôi mắt anh nhìn em nhìn em!

 

Khúc buổi sáng (III)

Buổi sáng nhởn nha mây trắng
Bay nhè nhẹ gót chân
Chạm bông hoa nở thơm trong ngực
Khoảng không không tiếng động
Loài chim ngủ quên nơi cánh rừng xa thẳm
Chỉ mơ hồ tiếng lá, từ từ gió thổi
Em là vạt nắng lơ vơ
Nhớ khăn áo mùa thu
Anh quàng quanh em bằng ý nghĩ
Mình nắm tay nhau, quên con đường tàn úa
Đừng nhắc gì bờ đá cô đơn, đêm đêm biển gào thét giằng xé
Đừng nhắc nữa, ầm ào cơn dông…
*
Buổi sáng mang gương mặt sáng trong
Em vẫn yêu mùa thu sóng sánh
Tựa vào vai anh thật nhẹ
Ngân nga những nhịp đập
Giọng của hồ nước sâu
Đừng nhắc gì nỗi nuồn hoa lau, nỗi đau hoa cúc
Không ai muốn nhận lòng mình chật hẹp
Anh, ban mai rộng mở
Anh lấp đầy khoảng trống
Anh núi đồi mơ mộng
Bốn bề cây cỏ xanh se sẽ thì thầm
Và đây, em là vạt nắng tĩnh yên
Hôn lên ngày mới chầm chậm…

 

Khúc buổi sáng (IV)

Chúng ta sẽ đến

ngồi nơi buổi sáng thật trong

anh thân yêu

có thể nào bỏ lại sau lưng

buông tay thả lỏng

những bông hoa úa tàn sẽ rụng

những nỗi niềm vơi trong im lặng

khoảng không di xóa ý nghĩ lộm cộm màu đen

*

thỉnh thoảng chúng ta cũng cần quên

để không nhớ những điều không nên nhớ

mặt trời giúp non tơ ngoi lên thở

em thành hạt sương nhẹ nhõm tan đi

*

anh thân yêu

có thể nào bỏ lại sau lưng

chúng ta buông tay thả lỏng

nắng dần tràn lên gương mặt anh

và lấp đầy chiếc ghế trống

giấc mơ bay trên chùm hoa giấy

con đường chỉ dẫn đến mây xanh

Thơ TRẦN NGỌC MỸ

 

LỜI BÌNH CỦA HOÀNG VŨ THUẬT

Con chiên, phật tử thường chọn khoảnh khắc đầu tiên buổi sáng thanh tịnh, yên ả để cầu nguyện, gột rửa tâm hồn mình. Bốn “Khúc buổi sáng” của nhà thơ Trần Ngọc Mỹ là bốn khúc kinh đó chăng? Kinh nằm ngoài lời. Lời nói mà không phải lời nói:

ánh sáng làm giấc mơ ngộp thở

bụi rất nhiều nhưng chẳng thể nào lấp nổi trí nhớ

người ta càng lớn lên càng quay quắt muốn

khát khao một chuyến trở về

phía bên kia ký ức

niềm vui cùng cây cỏ

buổi sáng chơi trồng nụ, trồng hoa

mẹ dạy ta nhẹ như mây

(Khúc buổi sáng I)

Thơ, xét đến cùng cũng là thứ tôn giáo của con người.

Buổi sáng trong veo “khát khao một chuyến trở về” với thiên nhiên với vũ trụ bao la của thiền tâm, để nghe tiếng chim trong “lồng ngực sẽ rộn rã”. Khi  chìm vào trong cõi tà ba, thơ là châm ngôn về lẽ sống, đạo đức, tình yêu của con người. Trần Ngọc Mỹ chiêm nghiệm về điều ấy như bùa chú, để giải mã mọi đau buồn đã và đang chực sẵn nơi cõi thế “dù cuộc đời tặng nhiều vết thương chưa khép” (Khúc buổi sáng II):

em đang chuẩn bị bữa sáng cho anh

Công việc mở đầu cho ngày mới, như mở đầu câu kinh của đời em rất thiết thực. Mà cuộc đời thì chẳng khác “mái tóc em đã ủ thừa nước mắt/ dành dụm cho cả ngày sau”. Mái tóc không chỉ thấm ướt nước mắt, còn ủ lại để dành. Con người thường để dành tiền của, không lãng phí tiêu pha…Chưa ai nói để dành sự đau khổ như chị. Bởi đau buồn đã quá đỉnh điểm, tràn trề; còn đau buồn nữa chưa hết. Nên em phải “trau chuốt món hy vọng” bữa sáng cho anh, phải giữ cho được hạnh phúc. Đó cũng một nguyện cầu xác đáng.

Khúc buổi sáng thứ ba, hay lời niệm thứ ba “mang gương mặt sáng trong” hơn:

Đừng nhắc gì bờ đá cô đơn, đêm đêm biển gào thét giằng xé

Đừng nhắc nữa, ầm ào cơn dông…

Đừng nhắc gì nỗi nuồn hoa lau, nỗi đau hoa cúc

Quá khứ đã là quá khứ. Phải sống cho thực tại, vun vén cho thực tại là tâm trạng của bao người phụ nữ. Họ biết giữ gìn cho cái gì tốt đẹp nhất. Một con đường đang đi. Một mái nhà tràn đầy tiếng trẻ thơ, “để không nhớ những điều không nên nhớ” (Khúc buổi sáng IV). Sự lựa chọn ấy không phải rủ bỏ mà là sự lựa chọn có chủ đích. Một mơ ước lành mạnh, tự tin.

Lời niệm bây giờ trở thành linh ứng chăng? Nên hình tượng nỗi buồn – hoa lau, nỗi đau – hoa cúc, nghe man mác, nhưng diệu vợi. Một vẻ đẹp tinh khôi. Trần Ngọc Mỹ đã thấy mình “nhởn nha mây trắng/ Bay nhẹ gót chân” đi vào cõi thiền – như thiên thần cánh trắng:

Và đây, em là vạt nắng tĩnh yên

Hôn lên ngày mới chầm chậm…

                                                (Khúc buổi sáng III)

em thành hạt sương nhẹ nhõm tan đi

(Khúc buổi sáng IV)

Không hiểu sao khi tôi chạm vào bốn khúc buổi sáng, trong tôi vang lên lời thiêng liêng của đất đai cây cỏ. Tính thiền trong thơ Trần Ngọc Mỹ xuất phát từ  tâm. Tính thiền vô thức, âm vang như tiếng chuông thánh đường sáng sớm, như tiếng mỏ đều đều sau cửa chùa. Một khát vọng, một niềm tin mở ra buổi sáng trong lành, cứu rỗi bao tâm hồn đau khổ. Tôi nhận ra:

giấc mơ bay trên chùm hoa giấy

con đường chỉ dẫn đến mây xanh

(Khúc buổi sáng IV)

“niềm vui cùng cây cỏ” (Khúc buổi sáng I) đã đánh thức đời ta. Vươn tới “cõi phúc” . Trần Ngọc Mỹ nuôi dưỡng tâm hồn mình thanh tao, hướng thiện. Mở rộng. Biết trước cuộc sống đầy chông gai nhưng không chán nản, chấp nhận, thanh thản bước vào đời tìm kiếm hạnh phúc.

Tôi tin bốn khúc buổi sáng trong thơ của chị là bốn khúc kinh cầu nguyện cho mình và cũng cho mọi người.

_____

(*)

7/6/2020

HOÀNG VŨ THUẬT

 

 

Bài viết khác