Nguyên lý tính mẫu trong truyền thống VHVN - Dương Thị Huyền

Những biểu hiện của “nguyên lý tính Mẫu” trong truyền thống văn học Việt Nam không phải ở thời kỳ nào cũng giống nhau. Cùng với quá trình dựng nước và giữ nước của người Việt, nhất là khi nền văn học Việt Nam chịu ảnh hưởng rất rõ nét từ nền văn hóa truyền thống thì “nguyên lý tính Mẫu” trong mỗi thời kỳ văn học được biểu hiện thông qua việc thể hiện hình tượng người phụ nữ với vai trò không thể thay thế được họ trong đời sống hàng ngày...

Có thể nói Văn học Việt Nam đã thể hiện hình tượng người phụ nữ rất đặc sắc và đầy đủ, đây còn được coi là điểm kết tinh của một nền văn hóa luôn luôn tôn trọng người phụ nữ. Tuy nhiên, từ trước đến nay đã có rất nhiều nhà nghiên cứu lầm lẫn giữa khái niệm “thiên tính nữ” và “nguyên lý tính Mẫu”. Phải nói ngay rằng “thiên tính nữ” chưa phải là “nguyên lý tính Mẫu”. Thiên tính nữ đơn thuần là “tính mềm mại, tính nhu, uyển chuyển, của người phụ nữ, nó chưa được phát triển lên thành tính Mẫu” (Nguyễn Xuân Khánh). Cũng theo nhà văn Nguyễn Xuân Khánh “nói đến tính Mẫu là nói đến người Mẹ và những thiên chức của người Mẹ. Người Việt thờ Mẫu chính là thờ người Mẹ đã mang nặng đẻ đau, ôm ấp, chở che, nuôi nấng và chăm bẵm con mình hết đời”. Như vậy có thể thấy, nền văn học Việt Nam trong quá trình phát triển của mình đã thể hiện một nguyên lý tính Mẫu dù rằng mỗi giai đoạn, mỗi thời kỳ nguyên lý ấy có những biểu hiện khác nhau nhưng sâu sa nhất, điều đó bắt nguồn từ truyền thống đề cao người phụ nữ trong nền văn hóa Việt mà như GS Trần Quốc Vượng đã đề cập đó là sự tồn tại của nguyên lý Mẹ. Một minh chứng mà ta có thể bắt gặp trong nền văn hóa Việt đó là việc thờ cúng nữ thần dường như tồn tại ở khắp nơi trong cả nước đặc biệt là tín ngưỡng thờ Mẫu có vai trò không thể thay thế trong đời sống tâm linh của người Việt. Tín ngưỡng này cũng được phản ánh trong văn học, và gần đây nhất, tác phẩm “ Mẫu Thượng Ngàn” của nhà văn Nguyễn Xuân Khánh đã thể hiện vẻ đẹp của tín ngưỡng thờ Mẫu thông qua cuộc sống thường ngày giản dị của những người phụ nữ mềm yếu ở một làng quê nghèo miền Bắc trong những năm đầu thế kỷ XX.

Tuy nhiên, những biểu hiện của “nguyên lý tính Mẫu” trong truyền thống văn học Việt Nam không phải ở thời kỳ nào cũng giống nhau. Cùng với quá trình dựng nước và giữ nước của người Việt, nhất là khi nền văn học Việt Nam chịu ảnh hưởng rất rõ nét từ nền văn hóa truyền thống thì “nguyên lý tính Mẫu” trong mỗi thời kỳ văn học được biểu hiện thông qua việc thể hiện hình tượng người phụ nữ với vai trò không thể thay thế được họ trong đời sống hàng ngày. Phải chăng, khi cùng thể hiện yếu tố Mẹ, yếu tố thiên tính nữ, văn hóa và văn học Việt Nam đã tìm được  một tiếng nói chung và  cái đích hướng tới chính là tâm hồn người Việt, nền văn hóa Việt Nam với những nét đẹp riêng mà không phải dân tộc nào trên thế giới cũng có? Chúng ta sẽ làm sáng rõ điều này khi khảo sát một cách ngắn gọn về vẻ hình tượng  người phụ nữ Việt Nam trong truyền thống văn học để từ đó có thể thấy rằng hình tượng của người phụ nữ trong văn học dù được phản ánh ở thời kỳ nào cũng là sản phẩm của việc người Việt Nam đã lấy yếu tố Mẹ làm tinh yếu, yếu tố Mẹ là điểm khởi đầu và cũng là điểm xuyên suốt cho “nguyên lý tính Mẫu” của văn hóa, văn học Việt Nam.     

Người phụ nữ với việc lý giải nguồn gốc dân tộc.

Một  truyền thuyết ra đời từ khá sớm và có giá trị quan trọng trong việc lý giải nguồn gốc  của dân tộc Việt đó là truyền thuyết “Lạc Long Quân và Âu Cơ”. Chúng tôi đề cập đến truyền thuyết này không chỉ bởi hình tượng người mẹ được thể hiện trong truyền thuyết là người mẹ chung của cả dân tộc Việt Nam mà còn vì ý nghĩa văn hóa của cả câu chuyện. Nhiều dị bản còn gọi Mẹ Âu Cơ là Mẹ Chim và trong thực tế có rất nhiều nơi đến nay vẫn còn tục thờ Mẹ Chim. Mẹ Âu Cơ cùng với cha Lạc Long Quân kết hôn, mẹ đẻ ra một bọc trứng, bọc trứng ấy nở ra 100 người con. Vì dòng giống của Cha và Mẹ khác nhau nên “năm mươi người theo Mẹ lên rừng, năm mươi người theo Cha xuống biển” và những người con ấy là những cư dân đầu tiên của đất nước Đại Việt. Người con trai cả lên làm vua, lấy hiệu là vua Hùng, đặt tên nước là Văn Lang. Như vậy, câu chuyện này đã lý giải một cách khá hợp lý về nguồn gốc của nước Văn Lang và nhũng cư dân đầu tiên của nước Văn Lang như vậy. Nói một cách khác, đây cũng có thể coi là những trang sử đầu tiên của đất nước Việt Nam. Tương tự, ta còn có thể bắt gặp vấn đề này trong một câu  chuyện khác với mô típ tương tự như trong truyện “Quả bầu mẹ”. Có thể nói, để thể hiện tinh thần đoàn kết của một dân tộc thì người dân cổ xưa cho rằng tất cả mọi người trong một đất  nước đều là máu thịt của nhau, đều là anh em một nhà và vì thế tất cả là một gia đình, chung cha chung mẹ. Nhưng mặt khác, ta cũng có thể thấy hình tượng Mẹ Âu Cơ cũng được coi như một yếu tố bắt đầu, bởi lẽ chi tiết sau khi kết duyên, đẻ ra một bọc có một trăm trứng, bọc trăm trứng ấy nở ra một trăm người con  có thể coi là một trong những chi tiết khác thường nhưng lại đặc sắc nhất của cả câu chuyện. Như vậy, ngoài việc thể hiện tinh thần đoàn kết thì có thể nói vai trò của người Mẹ tạo hóa đã được đề cập tới khá rõ nét. Có Mẹ nên có tất cả. Những đứa con ấy đều là con của một người Mẹ, ra đi từ Mẹ và từ đó mà cuộc sống bắt đầu và phát triển. Bởi lẽ, người con cả trở thành Vua Hùng và đặt viên gạch đầu tiên cho công cuộc xây dựng đất nước, viết những trang đầu tiên cho lịch sử đất nước.

Đến nay, trải qua mấy mươi thế kỷ, truyền thuyết về Mẹ Âu Cơ vẫn còn giữ nguyên được những giá trị vốn có của nó. Hơn thế nữa, vì điểm khởi đầu bắt nguồn từ Mẹ nên từ sau câu chuyện ấy, người phụ nữ với cuộc sống của họ được đề cập tới khá nhiều trong văn học Việt Nam với đủ mọi khía cạnh. Tất nhiên, từ hình tượng người mẹ đã có, sức sáng tạo của người dân lao động từ đây tập trung vào hình ảnh của người phụ nữ, những con người đã kế thừa vẻ đẹp từ hình ảnh của người Mẹ chung của cả dân tộc.

Người phụ nữ  với những giá trị về phẩm chất và đức hạnh

Một trong những đặc điểm của hình tượng người phụ nữ Việt Nam được thể hiện trong văn học là tấm lòng thủy chung son sắt. Hình ảnh nàng Tô Thị chờ chồng đến khi hóa đá gợi lên nỗi xót xa cho thế hệ sau nhưng lại lại là một bằng chứng hùng hồn cho tấm lòng thủy chung của người phụ nữ. Ở đâu đó, trên khắp đất nước này, câu chuyện về nàng Tô Thị vẫn luôn hiện diện. Hình núi đá giống như người mẹ bồng con, mắt dõi trông về một nơi xa xôi  nào đó không chỉ là hình tượng bất tử trong văn học mà còn cả trong đời sống hàng ngày. Ta còn có thể bắt gặp hình ảnh về người phụ nữ chờ chồng ấy trong văn học trung đại với câu chuyện “Người con gái Nam Xương của Nguyễn Dữ”, “Chinh phụ ngâm khúc” của Đoàn Thị Điểm. Những người phụ nữ ấy, tuy không sống cùng trong một thời đại nhưng điểm gặp gỡ giữa họ đó chính là sự chờ đợi những người chồng đi xa.Có lẽ, ở thời nào cũng vậy, sự chờ đợi cùng với tấm lòng thủy chung luôn luôn gắn với hình ảnh của những người phụ nữ.

Đặc điểm tiếp theo thể hiện vẻ đẹp về mặt phẩm chất, đức hạnh của người phụ nữ trong văn học Việt Nam là tấm lòng nhân hậu vị tha của họ. Người phụ nữ luôn luôn chịu đựng, hi sinh bản thân mình vì người  khác, vì chồng vì con của họ. Ta có thể bắt gặp hình những người phụ nữ nhường bát cơm của mình cho mẹ già, con nhỏ, có thể bắt gặp rất nhiều hình ảnh của người vợ tảo tần chắt chiu, dành dụm từng đồng cho chồng dự thi khoa bảng, hoăc những người phụ nữ có thể chịu đựng khổ cực, gánh lấy cái phần thiệt thòi cho mình để mang lại hạnh phúc cho chồng cho con.

Thế kỷ thứ XVI đánh dấu sự ra đời của truyền thuyết dân gian về Thánh Mẫu Liễu Hạnh. Cũng từ giai đoạn này , tín ngưỡng thờ Mẫu bắt đầu hình thành và phát triển. Chúng ta có thể bắt gặp rất nhiều truyền thuyết dân gian lý giải về sự ra đời của Thánh Mẫu Liễu Hạnh trong giai đoạn này hoặc những câu chuyện trong dân gian về Tam Tòa Thánh Mẫu. Tất nhiên, thành công nhất và một trong những tư liệu quan trọng nhất về Văn hóa Thánh Mẫu mà chúng ta đã thừa nhận là “Vân Cát nữ thần truyện” trong tập “Truyền kỳ tân phả” của Đoàn Thị Điểm. Tuy  nhiên, cùng với việc dân gian tiếp tục lưu truyền những câu chuyện về Thánh Mẫu thì văn học viết trung đại đã tập trung miêu tả hình tượng người phụ  nữ trong  đời sống hàng ngày của ho. Có lẽ, từ thế kỷ XVI, xã hội Việt Nam được coi là giai đoạn có nhiều biến dộng trong lịch sử với “những cuộc bể dâu” những phen “đổi thay sơn hà” kinh thiên động địa. Trong một xã hội có nhiều biến động như thế, nhân dân lao động  những con người chịu nhiều thiệt thòi, đau khổ nhất đặc biệt là người phụ nữ. Tuy nhiên, dù trong tột cùng đau khổ, người phụ nữ vẫn luôn luôn giữ được những phẩm chất tốt đẹp của mình, Thúy Kiều trong “Truyện Kiều” của Nguyễn Du, người phụ nữ trong thơ Nôm của Hồ Xuân Hương là những ví dụ điển hình cho điều đó  

Người phụ nữ với lao động, sản xuất

Hay lam hay làm là một trong những nét đẹp của người phụ nữ Việt Nam. Bàn tay khéo léo và sự dẻo dai của người phụ nữ dường như có thể làm được bất cứ một công việc nào. Cùng với đức hi sinh cao cả, người phụ nữ sẵn sàng chịu đựng vất vả khó khăn để có thể mang lại niềm vui và sự ấm no cho gia đình và những người ruột thịt của mình. Hình ảnh của những người phụ nữ trong ca dao Việt Nam lao động trên đồng ruộng cùng với gia đình, với hình ảnh “chồng cày vợ cấy con trâu đi bừa” đã trở thành một hình cảnh độc đáo của văn học dân gian Việt Nam. Trong văn học trung đại, các nhà nho cũng thể hiện và đề cao những người phụ nữ chịu thương chịu khó, chắt chiu lo cho chồng cho con. Điển hình là cuối thời kỳ văn học trung đại, Nguyễn Khuyến và Tú Xương đã viết về chính những người vợ tảo tần của mình như một sự tri ân cho những gì mà các bà vợ đã làm. Có lẽ, đây là lần đầu tiên trong văn học Việt Nam, người phụ nữ với vai trò làm vợ được thể hiện trong văn học từ sự nhìn nhận và trân trọng của người chồng. Điều đó có cơ sở từ đức hi sinh, từ sự lam lũ vất vả trong lao động mà những người phụ nữ dành lấy cho bản thân mình để làm cho gia đình, người chồng, những đứa con được sống trong bình yên và hạnh phúc. Văn học hiện đại cũng thể hiện điều này rất rõ nét. Bởi càng ngày, xã hội Việt Nam càng thừa nhận vai trò của người phụ nữ trong công cuộc lao dộng và dựng xây đất nước. Người phụ nữ có mặt trên các công trường xây dựng, trong trồng trọt và chăn nuôi, trong kinh doanh và dù ở cương vị nào thì họ cũng làm tốt nhiệm vụ của mình bằng sự cần cù và dẻo dai. Những cô gái thanh niên xung phong tham gia lao động sản xuất trong tác phẩm “Mùa lạc” (Nguyễn Khải), những cô công nhân trên các công trường xây dựng...Tất cả những điều đó làm nên một vẻ đẹp toàn diện cho hình ảnh của người phụ nữ Việt Nam qua các chặng đường lịch sử.

Người phụ nữ với sức mạnh đấu tranh và bảo vệ tổ quốc

Như chúng ta đã biết, dân tộc Việt Nam đã trải qua nhiều cuộc biến động với những cuộc chiến tranh chống giặc ngoại xâm bảo vệ tổ quốc. Văn học Việt Nam ngay từ xa xưa đã khắc ghi những tấm gương của những liệt nữ tham gia vào công việc vốn chỉ dành cho nam giới ấy. Văn học dân gian đã thể hiện những hình ảnh rất đẹp của Bà Trưng, bà Triệu, của nữ tướng Lê Chân...và văn học hiện đại cũng tiếp tục với những tấm gương anh hùng phụ nữ. Tất nhiên, ở mỗi thời kỳ lịch sử thì tinh thần đấu tranh và phản kháng kẻ thù được biểu hiện không giống nhau. Đặc biệt, văn học hiện đại đã nhìn nhận và thể hiện điều này khá rõ nét và toàn diện, phải chăng, ở giai đoạn sau, cái nhìn về người phụ nữ cũng có nhiều thay đổi hơn so với văn học các giai đoạn trước. Tinh thần đấu tranh và phản kháng ấy không chỉ nói lên tinh thần yêu nước của những người phụ nữ mà còn thể hiện sức mạnh quật cường trong mỗi con người nhỏ bé ấy. Ta bắt gặp chị Dậu trong “Tắt đèn” của Ngô Tất Tố, người mẹ trong “ Người mẹ càm súng” của Nguyễn Thi. Bên cạnh đó, những người mẹ, những cô dân quân, những o du kích, những cô gái thanh niên xung phong cũng được nhà thơ Tố Hữu thể hiện trong tác phẩm của mình. Hẳn chúng ta cũng sẽ không thể quên hình ảnh của những bà mẹ Việt Nam trong các tác phẩm “Mẹ Suốt”, “Mẹ Tơm”, “Bà má Hậu Giang” …họ vốn là những hình ảnh có thật, đi từ cuộc sống thật  được nhà thơ lấy đó làm chất liệu cho tác phẩm của mình.Điểm chung ở họ chính là tinh thần yêu nước, gan dạ, chiến đấu quật cường để góp phần vào việc gìn giữ và bảo vệ tổ quốc. Sự hi sinh ấy, tinh thần chiến đấu ấy ở người phụ nữ đã khiến họ trở thành bất tử trong lịch sử của dân tộc cũng như trong văn học. Chiến thắng của dân tộc Việt Nam trước kẻ thù xâm lăng có sự đóng góp rất lớn từ lòng yêu nước của những người phụ nữ. Từ đó có thể thấy, lịch sử hào hùng của Việt Nam đã được viết lên có sự đóng góp rất lớn của  người phụ nữ.

Nói như vậy, cũng có nghĩa, trong văn học hiện đại, khi thể hiện hình ảnh người phụ nữ góp công sức của mình trong công cuộc xây dựng và bảo vệ tổ quốc, cũng có nghĩa là người phụ nữ ở giai đoạn này đã ý thức được vai trò công dân của chính họ đối với đất nước, dân tộc. Đây có thể nói là một bước phát triển mới cho hình tượng người phụ nữ trong văn học Việt Nam. Khi ý thức công dân được nhìn nhận, cũng có nghĩa người phụ nữ ngày càng có thể tham gia vào các hoạt động xã hội và có điều kiện để phát huy năng lực của bản thân mình. Bước phát triển mới này ở người phụ nữ đã mang lại những điều mới mẻ trong văn học, nhất là trong dòng văn học sau năm 1975.

Người phụ nữ với ý thức bản năng mạnh mẽ

Như ở trên chúng tôi đã nói, khi người phụ nữ Việt Nam tham gia vào công cuộc đấu tranh và bảo vệ tổ quốc, cũng có nghĩa là những người phụ nữ ấy đã ý thức được vai trò công dân của mình đối với Tổ Quốc. Từ ý thức công dân ấy, khi xã hội có những chuyển biến mạnh mẽ trong cách nhìn nhận và đánh giá con người, đặc biệt là trước những thay đổi về mặt tư tưởng thì người phụ nữ Việt Nam không chỉ thể hiện ý thức cá nhân mà còn hướng tới việc thể hiện ý thức bản năng vô cùng mạnh mẽ. Diều này có nguyên nhân sâu xa là sau năm 1975, đất nước bước vào giai đoạn xây dựng và phát triển kinh tế, văn học cũng trên cơ sở đó có những chuyển mình rõ nét. Đặc biệt, khi Đảng và Nhà nước ta xóa bỏ chế độ bao cấp, chuyển sang nền kinh tế thị trường dưới sự quản lý của nhà nước thì văn học càng có thêm nhiều điều kiện, bởi nó đã vượt ra khỏi những rào cản về mặt tư tưởng chính trị. Đặc biệt, với hình tượng người phụ nữ, văn học Việt Nam đã khắc họa họ dưới cái nhìn nhiều chiều của cuộc sống. Chính vì những lý do đó mà ta bắt gặp ở thời kỳ này rất nhiều cây bút viết về người phụ nữ và thể hiện họ dưới nhiều góc độ khác nhau. Ta bắt gặp hình ảnh những người phụ nữ trong tác phẩm của Nguyễn Thị Thu Huệ, Võ Thị Hảo, Phạm Thị Hoài với một chiều sâu về mặt tâm hồn, vốn được làm lên từ chính những giác quan nhạy cảm của người phụ nữ. Họ hiện lên là những người phụ nữ đẹp, khoan dung, trắc ẩn và đắm đuối. Khám phá được vẻ đẹp ấy của người phụ nữ, nhà văn đã khám phá được thế giới tâm hồn của con người qua đó thể hiện chức năng cao quý của văn học là hướng tới vẻ đẹp Chân- Thiện- Mĩ. Đặc biệt, nhà văn Võ Thị Hảo còn khai thác hình tượng những người phụ nữ đã từng xuất hiện trong lịch sử Việt Nam như  Ỷ Lan, nhưng lại với những nét tính cách những kiểu đấu tranh giành hạnh phúc và tình yêu một cách đầy bản năng, đầy chất đàn bà mà trước đây văn học Việt Nam chưa từng thể hiện điều đó. Ta có thể bắt gặp điều này trong cuốn tiểu thuyết “Giàn Thiêu” của bà. Tất cả những điều đó đều góp phần làm hoàn thiện cho hình tượng người phụ nữ Việt Nam qua các thời kỳ.          

“Mẫu Thượng Ngàn” (Nguyễn Xuân Khánh) - tác phẩm văn học thể hiện  “Nguyên lý tính Mẫu”  đặc sắc và tinh tế.

Trước hết, có thể nói rằng đây là cuốn tiểu thuyết có giá trị nhất là khi nhà văn đã thể hiện một cách vô cùng độc đáo những nét đặc sắc về tín ngưỡng, phong tục tập quán của nền văn hóa Việt. Cũng có thể coi đây là một hướng đi mới của thể loại tiểu thuyết, bởi khi đề cập tới những giá trị về mặt văn hóa phong tục sẽ rất dễ dàng tạo nên cho tác phẩm một sức sống lâu bền trong nền văn học dân tộc.

Trở lại với hình tuợng người phụ nữ mà chúng ta đang nói ở trên, cuốn tiểu thuyết này cũng là bước phát triển tiếp theo cho việc thể hiện hình tượng đó và hơn thế nữa, tác phẩm đã thể hiện sâu sắc nhất “nguyên lý tính Mẫu” của nền văn hóa dân tộc. Tuy nhiên, chỉ khi người phụ nữ ý thức được về bản năng mạnh mẽ của chính mình, ở một khiá cạnh nào đó, nó đã giúp những người phụ nữ dần dần bước ra khỏi những rào cản và quan niệm có tính chất kìm hãm sự phát triển bản năng của mình. Mặt khác, với thể loại tiểu thuyết, đặc biệt là với tác phẩm “ Mẫu Thượng Ngàn” của nhà văn Nguyễn Xuân Khánh thì từ việc thể hiện bản năng mạnh mẽ của người phụ nữ, nhà văn lại thêm một lần nữa phát triển thêm cho hình tượng người phụ nữ trong văn học Việt nam đó là việc kết hợp ý thức tôn giáo và bản năng của những người phụ nữ. Nói cách  khác, với “Mẫu Thượng Ngàn”, người phụ nữ đã được “tôn giáo hóa” (nhìn nhận người phụ nữ dưới góc độ văn hóa tâm linh mà cụ thể là dưới ánh sáng của tín ngưỡng thờ Mẫu- một tín ngưỡng bản địa của người Việt Nam). Có thể nói, đây không chỉ là sự sáng tạo độc đáo của nhà văn mà hơn thế nữa nhà văn còn thể hiện một hướng đi mới cho tiểu thuyết Việt Nam hiện đại. Nếu như trong “ Hồ Quý Ly” (cuốn tiểu thuyết lịch sử của Nguyễn Xuân Khánh ra đời trước “Mẫu Thượng Ngàn” sáu năm) thì nhân vật chính là con người đã từng xuất hiện trong lịch sử, những người phụ nữ xuất hiện trong tác phẩm chỉ có sự tác động chút ít đến suy nghĩ của người đàn ông thì trong “Mẫu Thượng Ngàn” người phụ nữ đã chiếm lĩnh tất cả. Người phụ nữ trong Mẫu Thượng Ngàn được nhìn từ góc độ tâm linh, họ vừa mạnh mẽ, vừa dịu dàng. Họ có thể chiến thắng tất cả nhưng lại vẫn cần một sự chở che nâng đỡ từ  những người đàn ông, từ sức mạnh vô hình nhưng đầy uy lực của Cổ Mẫu. Ta có cảm giác, nếu như Thánh Mẫu trong văn hóa Việt Nam đã xuất hiện thế nào, đã hành động ra sao thì giờ đây, tất cả những người phụ nữ trong cuốn tiểu thuyết cũng có thể có những hành động như thế. Tất nhiên ở đây không đề cập đến những yếu tố có tính chất thần kỳ từ Tam Tòa Thánh Mẫu của nền văn hóa Việt Nam. Từ những đặc điểm này, chúng ta có thể thấy những biểu hiện của nguyên lý tính Mẫu trong văn học Việt Nam. Nó có bước phát triển rõ nét từ những phẩm chất tốt đẹp của người phụ nữ đến việc thể hiện ý thức về bản năng, về tôn giáo của những người phụ nữ.

Như vậy,có thể nói cơ sở của “Nguyên lý tính Mẫu” trong tiểu thuyết “Mẫu Thượng Ngàn”  là nền văn hóa bản địa của Việt Nam đó chính là văn hóa Thánh Mẫu đã tồn tại trong tiềm thức của người Việt Nam từ bao đời nay. Tất cả là truyền thống văn hóa, là truyền thống tôn trọng người phụ nữ, đề cao người phụ nữ của dân tộc Việt Nam. Truyền thống văn học Việt Nam cũng đã thể hiện điều đó như là một sự bổ sung cho việc đề cao yếu tố thiên tính nữ của nền văn hóa nước nhà. “Mẫu Thượng Ngàn” của  nhà văn Nguyễn Xuân Khánh cũng thể hiện điều đó nhưng dưới góc độ tôn giáo. Nhà văn đã luôn luôn xây dựng so sánh những người phụ nữ bình thường, lam lũ trong tác phẩm ( bà Tổ Cô, cô Mùi, Nhụ, mõ Pháo...) với Nguyên lý tính Mẫu của nền văn hóa Việt với những đặc điểm duy trì, bảo tồn,  tái sinh và phát triển...Những công việc mà chỉ có người phụ nữ với bản năng làm vợ, làm mẹ mới có thể thực hiện được. Đây cũng là giá trị kết tinh của nền văn hóa Việt đã được nhà văn lựa chọn và gửi gắm vào trong tác phẩm của mình. Từ đó, một tín ngưỡng bản địa của người Việt đã được thể hiện và đặc biệt có thể khẳng định được sức sống bất diệt của mình trước những cuộc xâm lăng của văn hóa nước ngoài. Có thể coi đây chính là tác phẩm văn học hiện đại thể hiện sâu đậm nhất, thành công nhất “Nguyên lý tính Mẫu” trong văn học giai đoạn hiện nay. Và như vậy, thể hiện những yếu tố về lịch sử văn hóa cũng là một hướng đi  mới cho tiểu thuyết Việt Nam. Thành công của Nguyễn Xuân Khánh phải chăng sẽ là điểm bắt đầu, là sự mở đường cho thể loại tiểu thuyết về phong tục tập quán, về văn hóa trong văn học Việt Nam?



Nguồn: Tạp chi VNQD

Công cụ Tìm Kiếm..

TIN MỚI ĐĂNG

Hình ảnh
Cái bình yên thẳm sâu quá khứ hiện về làm điểm tựa vươn lên đã khắc...
Hình ảnh
"Bà ta cũng đã chịu khó luồn lọt. Nội các đàn anh trong làng,  nhà nào có...
Hình ảnh
Tôi như trôi giữa mùa hạ chơi vơi Giữa màu hoa mặt trời rực rỡ Cuộc...
Hình ảnh
Pha và Ny là con của cô lao công trước kia làm ở trường này, Pha được học...
Hình ảnh
Hội thảo “Tác phẩm hay - đích đến và giải pháp” do Liên chi hội Nhà văn...
Hình ảnh
Mới đây Hội Nhà văn Hải Phòng vừa tổ chức chương trình Bàn tròn văn chương...
Hình ảnh
Để diều mẹ bay lên được thì phải “chạy mồi”. Lúc này, người cầm dây...
Hình ảnh
Từ chiều tối Thứ Sáu - ngày 14 và sáng Thứ Bảy - ngày 15/9/2018 (tức mùng 5 và...
Hình ảnh
Nhưng tình hình cũng đã rõ. Đâu đâu cũng nghe đồn rằng phe công nhân đang...

THỐNG KÊ TRUY CẬP

mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterHôm nay2503
mod_vvisit_counterHôm qua3745
mod_vvisit_counterTất cả10834332
Hiện có 183 khách Trực tuyến