Người không chấp nhận quy luật già nua – Đinh Thường

 

Tập truyện ngắn – bút ký Ông Tổng Thợi là tập sách thứ 20 của Nhà văn Vũ Hoàng Lâm. Dựa trên tiêu chí thể loại, sách được chia làm 3 phần:

* Phần một: Tản văn và thơ.

Vũ Hoàng Lâm muốn bày tỏ ý thức của người cầm bút, nhằm góp phần mang lại những điều tốt đẹp cho con người và chia sẻ cùng bạn đọc ý tưởng để văn chương còn mãi với thời gian. Nếu ở tản văn Chặng đường cuối, ông dẫn dắt những chuyện kim cổ đông tây và kể chuyện Nhà văn Nguyên Hồng dự lễ kỷ niệm 20 năm thành lập Hội Nhà văn Á – Phi tại Liên Xô để đi tới kết luận: “Một trăm năm nữa, hầu hết chúng ta sẽ lần lượt ra đi, nhưng chắc chắn những tấm lòng, những điều chúng ta tâm sự với bạn bè sẽ còn thay chúng ta ở lại…”; rồi ông đưa ra ý tưởng và tự chọn ra 32 câu thơ hay và lạ của các tác giả Hải Phòng… Thì ở  bài thơ Sự cám dỗ ngọt ngào, ông cảnh tỉnh con người ta: “chỉ một lần thôi/ một luồng khói lạ… / có khi tàn phá cả cuộc đời…/ chỉ một ván bài thôi…/ có khi phá tán cả gia tài…/ một chén của đàn ông/ có khi sớm dẫn đến chỗ tận cùng”… để rồi “có một lời cám dỗ/ không một chút ngọt ngào/ còn pha màu thử thách/ cám dỗ người cầm bút/ sống hết với cuộc đời…”. Thông điệp khá rõ ràng và bổ ích cho tất cả những người cầm bút.

* Phần hai: Bút ký và bình luận.

Ở đây, bạn đọc sẽ lần lượt bắt gặp các gương mặt tiêu biểu của ngành giáo dục phổ thông Hải Phòng một thời: Nhà giáo Nguyễn Trung Chính – Người vượt rào xây dựng nền bán trú tiểu học; Nhà giáo Trần Hữu Độ – Người ham mê sưu tầm sách; Nhà giáo Trần Quang Kiểm – Người thầy suốt đời làm giáo dục; Nhà giáo Nguyễn Tẫn – Ở trường nào cũng là hiệu trưởng; Nhà giáo Đoàn Đình Tỉnh – Bản lĩnh trong kháng chiến chống Pháp, trong đấu tranh chống tiêu cực; Nhà giáo Đoàn Thái Sơn – Tài năng trẻ.

Mỗi người thầy một góc độ, một hoàn cảnh, song cái chung nhất ở họ chính là trí tuệ, đức độ, tâm huyết với sự nghiệp trồng người. Giữa lúc ngành giáo dục đang tích cực chuyển mình để đạt tới mục tiêu:  “Đối với giáo dục phổ thông, tập trung phát triển trí tuệ, thể chất, hình thành phẩm chất, năng lực công dân, phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu, định hướng nghề nghiệp cho học sinh. Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, chú trọng giáo dục lý tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống, ngoại ngữ, tin học, năng lực và kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Phát triển khả năng sáng tạo, tự học, khuyến khích học tập suốt đời…” (Nghị quyết 29-NQ/TW), những tấm gương tốt của những người thầy không chỉ góp phần mang lại hiệu quả tích cực của các hoạt động giáo dục mà còn có tác dụng củng cố niềm tin của xã hội đối với ngành giáo dục vốn đang tiềm ẩn nhiều bất cập.

Vốn là nhà giáo có uy tín nhiều năm tham gia giảng dạy bồi dưỡng học sinh giỏi toán, Vũ Hoàng Lâm yêu thích văn và viết văn. Điều đó không có gì là lạ, bởi trong chừng mực nào đấy những kỹ năng toán học giúp cho người viết văn tư duy lô-gic hơn. Khi đọc ba bài: Chữ và nghĩa trong câu đối xưa và nay, Đôi điều xin nói với tác giả Nguyễn Dương trao đổi về vấn đề “Chữ viết chỉ là phương tiện, người dùng mới là quan trọng” và Chữ Quốc ngữ và điều kỳ diệu của tiếng Việt, bạn đọc có thể hiểu thêm về một Vũ Hoàng Lâm bản lĩnh và ham học hỏi.

* Phần ba: Truyện ngắn.

Phần này tập hợp bảy truyện ngắn Vũ Hoàng Lâm sáng tác trong những năm gần đây.

Nhân vật trong truyện ngắn mà Vũ Hoàng Lâm xây dựng thường là những người bình thường trong xã hội. Với những chi tiết được chọn lựa và bằng bút pháp thiên về lãng mạn, trữ tình; ngôn từ dung dị; kết cấu hợp lý… mỗi truyện ngắn trong tập đều để lại ấn tượng cho người đọc. Dù là câu chuyện nhân tình thế thái (Ông Tổng Thợi, Lảo sư Thu, Mẩu gỗ kê chân ghế, Lúc ấy giao thừa, Bài ca biển xanh) hay câu chuyện mang sắc màu tình ái (Nỗi nhớ hoàng hôn, Bước nhảy chuột rút) thì truyện ngắn của ông đều mang ý nghĩa nhân văn, giúp con người ta hướng thiện.

Người viết văn thường coi trọng vấn đề xuất bản sách. Họ không chỉ quan tâm tới vấn đề bếp núc xuất bản mà còn quan tâm tới số phận của mỗi tập sách. Vũ Hoàng Lâm có nhiều đầu sách, mỗi lần ra sách lại thêm một lần kinh nghiệm. Số đông các tác phẩm ông lựa chọn đưa vào tập sách này đều đã được các tạp chí văn học nghệ thuật in ấn, đăng tải: Chặng đường cuối, Sự cám dỗ ngọt ngào, Đôi điều xin nói với tác giả Nguyễn Dương, Ông Tổng Thợi, Lảo sư Thu, Mẩu gỗ kê chân ghế, Lúc ấy giao thừa (Tạp chí Cửa Biển), Bước nhảy chuột rút (Mái tóc Bạch Kim – NXB Quân đội nhân dân)… Với cách thức như vậy, có thể nói tác giả rất chú trọng tới vấn đề chất lượng chung của tập sách.

Văn chương mỗi người mỗi vẻ, độc giả khen chê là chuyện thường tình. Điều quan trọng với người cầm bút là phải có niềm tin vào mục đích sáng tạo của mình. Văn học chẳng có nghĩa gì nếu như nó không góp phần làm cho xã hội đẹp lên. Bằng tác phẩm của mình, Vũ Hoàng Lâm đã chứng minh có thừa niềm tin ấy. Điều đó cũng biểu thị cho tâm hồn, cốt cách nhà giáo Vũ Hoàng Lâm.

Điều ngạc nhiên là mươi năm trở lại đây khi tuổi đã cao, nhưng gần như năm nào ông cũng có đầu sách mới và sau mỗi cuốn sách ấy đều có dự kiến từ một đến hai cuốn sách sẽ xuất bản. Viết tới đây tôi chợt nhớ ra câu văn ông đã viết: “Những con người luôn sống cả đời mình vì người khác sẽ sống mãi trong lòng người, sẽ không chấp nhận quy luật già nua”.

Vâng! Vũ Hoàng Lâm – Người không chấp nhận quy luật già nua. Tinh thần và mục đích lao động văn chương của ông rất đáng để chúng ta suy ngẫm. Mong rằng bạn đọc đón đọc và cùng chia sẻ với ông về điều ấy.

Hải Phòng, ngày 10/5/2019
Đ.T

Bài viết khác