Sáng tác về biển, đảo và biên giới không chỉ là đam mê mà còn là trách nhiệm của văn nghệ sĩ đất Cảng – Phạm Thùy Linh

 

Sáng 16/10 Hội VHNT tỉnh Hải Dương đã đăng cai tổ chức Hội thảo VN8+4 với chủ đề “Sáng tác VHNT về đề tài biển, đảo”. Hội thảo thành công không phải chỉ vì quy mô, hình thức tổ chức; mà là ở sự thể hiện trách nhiệm, tình cảm của văn nghệ sĩ trong cuộc đấu tranh bảo vệ chủ quyền, an ninh biển đảo.
VHP trân trọng giới thiệu tham luận của nhà văn Phạm Thùy Linh (Hải Phòng).

Trong các sáng tác của văn nghệ sĩ Hải Phòng, đề tài biển, đảo luôn được ưu tiên hàng đầu. Không chỉ xuất phát từ tình yêu với thành phố biển mà còn từ trách nhiệm mỗi người dân trong thể hiện chủ quyền với biển, đảo quê hương. Hình ảnh những ngư dân vùng Cát Hải, Cát Bà, Đồ Sơn, Thủy Nguyên… ra khơi vào lộng, kiên cường bám biển. Hình ảnh những người lính hải quân nắm chắc tay súng, bảo vệ chủ quyền Tổ quốc. Những câu chuyện đầy huyền thoại về đoàn tàu không số mở đường Hồ Chí Minh trên biển từ bến K15 Đồ Sơn chở vũ khí vào Nam. Những chiến công quả cảm của quân dân Hải Phòng rà phá bom mìn, thủy lôi Cảng Hải Phòng ngày nào… được trở đi trở lại trong tác phẩm của văn nghệ sĩ đất Cảng, tạo nên những sắc cầu vồng rực rỡ trong bức tranh toàn cảnh của văn học nghệ thuật Hải Phòng.

Nhiều năm qua, Hải Phòng từng tổ chức riêng nhiều trại sáng tác về đề tài biển, đảo thu hút sự tham gia của đông đảo văn nghệ sĩ thành phố đang sinh hoạt tại các hội chuyên ngành văn học nghệ thuật. Ngay sau trại sáng tác, hàng loạt các chương trình, triển lãm, sáng tác về đề tài này được công bố là diễn đàn công khai những tiếng nói của giới nghệ thuật đất Cảng với cuộc đấu tranh bảo vệ từng tấc đất, sải biển của quê hương. Trong các đợt đi thực tế sáng tác tại biển, đảo và đặc biệt là quần đảo Trường Sa, văn nghệ sĩ Hải Phòng mang về nhiều tư liệu ý nghĩa sáng tác nên những tác phẩm tâm huyết. Như năm 2013, với sự giúp đỡ của Cục Chính trị Hải quân, nhà thơ, nghệ sĩ nhiếp ảnh Vũ Thành Chung, nhạc sĩ Đàm Hường và nghệ sĩ nhiếp ảnh Minh Nhật đi thực tế sáng tác tại quần đảo Trường Sa. Trở về, các văn nghệ sĩ Hải Phòng có nhiều tác phẩm chất lượng về biển đảo được đăng tải trong 3 kỳ Tạp chí Cửa Biển, được trưng bày tại Trung tâm Triển lãm và Mỹ thuật Hải Phòng. Trước việc Trung Quốc ngang nhiên đưa giàn khoan HD981 vào sâu trong vùng biển Việt Nam, vi phạm nghiêm trọng chủ quyền đất nước và luật pháp quốc tế, văn nghệ sĩ Hải Phòng bày tỏ thái độ đấu tranh kiên quyết thông qua triển lãm ảnh Tổ quốc nhìn từ biển đảo, chương trình thơ Biển đảo và Trường Sa thân yêu, đêm nhạc Tổ quốc nhìn từ biển đảo tổ chức tại trụ sở Hội và Nhà hát lớn thành phố. Trước đó, Hội phát động cuộc thi sáng tác VHNT về 50 năm Ngày mở đường Hồ Chí Minh trên biển.

Nhìn vào khối lượng đồ sộ những sáng tác về đề tài biển, đảo mới thấy, đây thực sự là tình yêu, là tâm huyết và trách nhiệm của mỗi văn nghệ sĩ thành phố Cảng với công cuộc khẳng định chủ quyền biển, đảo, thềm lục địa của Tổ quốc.

Một ý nghĩa khác của những sáng tác về biển, đảo quê hương của văn nghệ sĩ đất Cảng là góp phần quảng bá tiềm năng từ biển, đảo của Hải Phòng và đất nước qua sáng tác văn học nghệ thuật. Cùng với tiếng nói và sức mạnh tinh thần từ các sáng tác nghệ thuật về đề tài, biển đảo, mỗi bức tranh, tiểu thuyết, bài thơ, bút ký hay bức ảnh nghệ thuật của văn nghệ sĩ Hải Phòng còn là những thông điệp chuyển tải tiềm năng biển, đảo của quê hương tới bạn bè bốn phương. Các triển lãm ảnh nghệ thuật về đề tài này được tổ chức trung bình 1-2 năm/lần. Nhiều tác phẩm có mặt trong những triển lãm khu vực, toàn quốc và cả quốc tế. Thông qua tác phẩm từ những trại sáng tác về đề tài biển đảo quê hương, tiềm năng, điểm đến du lịch và khu dự trữ sinh quyển thế giới quần đảo Cát Bà – Long Châu và khu du lịch biển Đồ Sơn được quảng bá rộng hơn. Cùng với đó là hình ảnh, thông tin về các công trình, dự án lớn về kinh tế biển đảo của thành phố như Cảng quốc tế Lạch Huyện, đường và cầu Tân Vũ, khu kinh tế Đình Vũ – Cát Hải cũng như các hoạt động xây dựng phát triển 2 huyện đảo Cát Hải, Bạch Long Vỹ và các quận, huyện ven biển của Hải Phòng.

Mỗi tác phẩm văn học nghệ thuật chính là một kênh thông tin đưa hình ảnh của Hải Phòng đến với bạn bè bốn phương. Qua đó, thu hút sự quan tâm của các nhà đầu tư, khách du lịch đến với thành phố biển để cùng chung tay với nhân dân thành phố bảo vệ, gìn giữ và phát huy vốn di sản biển, đảo quý giá mà thiên nhiên ưu ái dành tặng Hải Phòng. Nghe từng bài hát, đọc mỗi vần thơ và thưởng thức từng bức tranh, tấm ảnh, càng thấy tự hảo và yêu hơn mỗi tấc đất, sải biển quê hương.

Gần đây nhất, Hải Phòng tổ chức Cuộc thi sáng tác Văn học Nghệ thuật chủ đề “Hải Phòng – Khát vọng vươn lên”. Ngay từ khi triển khai, cuộc thi nhận được sự quan tâm của đông đảo những người sáng tác văn học nghệ thuật không chỉ trên địa bàn Hải Phòng mà còn ở nhiều địa phương khác. Đây là cuộc thi sáng tác văn học nghệ thuật lớn nhất của thành phố từ trước đến nay với tổng giá trị giải thưởng hơn 6 tỷ đồng dành cho 7 loại hình nghệ thuật gồm thơ, văn xuôi, âm nhạc, nhiếp ảnh, mỹ thuật, sân khấu, điện ảnh. Đây cũng là cuộc thi sáng tác có giá trị giải thưởng lớn trong cả nước. Với giải nhất tùy theo loại hình nghệ thuật với giải thưởng từ 100 đến 300 triệu đồng; giải nhì từ 50 đến 150 triệu đồng; giải ba từ 25 đến 75 triệu đồng. Thể lệ cuộc thi được công bố và tuyên truyền rộng rãi tới 63 tỉnh, thành phố trong cả nước thu hút đông đảo nhân dân và đội ngũ sáng tác văn học nghệ thuật tham gia. Đặc biệt, trong số các tác giả gửi tác phẩm dự thi, có 2 tác giả là người Việt Nam đang sinh sống và làm việc tại nước ngoài, 197 tác giả là người địa phương khác. Có 359 tác giả đang sinh sống và làm việc tại Hải Phòng. 43 tỉnh, thành phố khác đều có tác giả tham gia cuộc thi như: Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, Lâm Đồng, Đắk Lắk, Phú Thọ, Thanh Hóa, Bến Tre, Vĩnh Long…

Trong số 22 tác phẩm được lựa chọn để trao giải, có 13 tác phẩm thuộc về các tác giả Hải Phòng. Số còn lại (9 tác giả) chiếm tỷ lệ 41% là của những người đến từ tỉnh, thành phố khác trong cả nước. Với những người làm công tác tổ chức, đây là niềm vui không hề nhỏ bởi các tác phẩm thể hiện tình cảm, tình yêu với thành phố Cảng. Ngoài giải Nhất thuộc về bộ ảnh 45 tác phẩm của nghệ sĩ nhiếp ảnh Vũ Dũng (Hải Phòng), có 3/4 giải nhì thuộc về các tác giả ngoài Hải Phòng. Đó là truyện ngắn  “Cây cầu vượt biển” của Vũ Thị Huyền Trang gửi từ Phú Thọ, truyện ngắn “Người ở quán Trung Tân” của Nguyễn Đình Tú gửi từ Hà Nội, ca khúc “Chiều đất Cảng” của Vũ Thị Thuỳ Oanh gửi từ Bình Định. Giải Nhì còn lại thuộc về vở chèo “Hào khí Bạch Đằng Giang” của đồng tác giả Vũ Huy Thành và Trần Thị Hoàng Mai (Hải Phòng). Riêng trong 17 tác phẩm đoạt giải Ba của cuộc thi, có 6 tác phẩm thuộc về các tác giả của tỉnh, thành phố khác.

Từ sự lan tỏa của cuộc thi này, các tác giả gửi tác phẩm dự thi hướng về Hải Phòng với nhiều sáng tác thuộc các loại hình văn học nghệ thuật. Trong đó, phần lớn khai thác những đề tài về biển, đảo quê hương và trực tiếp là thành phố Hải Phòng đang ngày một vững bước đi lên, hướng ra biển lớn.

Riêng với đề tài về biên giới, văn nghệ sĩ Hải Phòng cùng dành nhiều thời gian sáng tác với những tác phẩm được ghi nhận. Trong đó, nổi bật là nhà văn Nguyễn Quốc Hùng của Hội Nhà văn Hải Phòng. Tiểu thuyết “Mộ đá ngang lưng trời” của Nguyễn Quốc Hùng được bạn đọc đón nhận bởi sự chân thực và những tình tiết cảm động. Tại đây, bạn đọc yêu văn chương lại được gặp những người lính, đồng đội của Nguyễn Quốc Hùng trong giai đoạn anh là một người lính Vị Xuyên. Cầm cuốn sách lên, bạn đọc sẽ cùng các nhân vật nhập cuộc. Cùng hành quân, cùng ăn, cùng ngủ, cùng bước qua những ngày, đêm thiếu thốn, vất vả và đầy gian khổ. Để hiểu hơn chặng đường can trường bảo vệ vùng biên giới của Tổ quốc. Đặc biệt là, khi cùng đi với những nhân vật của Nguyễn Quốc Hùng trong những trận đánh của người lính Vị Xuyên, bạn đọc sẽ nhận ra, họ được rèn luyện bản lĩnh và lòng dũng cảm như thế nào để đối mặt với quân thù, với những thế lực nhăm nhe xâm lược từng tấc đất, tấc rừng của đất mẹ quê hương.

Qua tiểu thuyết “Mộ đá ngang lưng trời”, bạn đọc càng trân trọng hơn những người lính Vị Xuyên sau khi kết thúc chiến tranh, họ lại dành công sức cống hiến, đóng góp trong nhiều lĩnh vực của đời sống. Mỗi người một công việc, một vị trí, nhiều người trong họ còn luôn ám ảnh tháng ngày sống, chiến đấu cùng đá nơi chiến trường Vị Xuyên. Và thêm một điều, bạn đọc sẽ nhận ra theo cách mà nhà văn Nguyễn Quốc Hùng – một người lính Vị Xuyên thể hiện trong tiểu thuyết của mình. Họ hiền lành, giản dị và lặng lẽ. Cũng như đá núi Vị Xuyên tạc mãi vào bầu trời Tổ quốc những tượng đài bất tử của bao anh hùng liệt sĩ góp một phần xương máu bảo vệ biên cương.

Ngoài nhà văn Nguyễn Quốc Hùng sáng tác những trang văn từ thực tế đời lính của mình, nhiều văn nghệ sĩ đất Cảng cũng khai thác đề tài về biên giới theo cách riêng của mình. Trong đó có những loại hình nghệ thuật như âm nhạc, hội họa, thơ, bút ký…

Có thể nói, mỗi nhà văn, nhà thơ, họa sĩ, nhạc sĩ đều coi sáng tác về biên giới và biển, đảo là nhiệm vụ thường xuyên. Sáng tác về mảng đề tài này không chỉ xuất phát từ tình yêu với biên giới và biển, đảo quê hương mà còn được văn nghệ sĩ đất Cảng xác định như nhiệm vụ trọng tâm gắn với trách nhiệm của mình./.

 

P.T.L

 

 

Bài viết khác