Hai dòng cảm xúc về Đất Nước

vanhaiphong.com trân trọng giới thiệu hai dòng cảm xúc về đất nước gian lao, ngời sáng trí tuệ tâm hồn và anh dũng trong hai cuộc kháng chiến trường kỳ qua hồn thơ  của Nguyễn Đình Thi và Nguyễn Khoa Điềm.

Nguyễn Đình Thi sinh năm 1924 tại Luông Phabăng-Lào ngày 20/12/1924, quê quán Hà Nội. Từ 1931 theo gia đình về nước, học tại Hải Phòng. Năm 1945, tham dự Quốc Dân Đại Hội Tân Trào, vào Ủy Ban Giải Phóng Dân Tộc. Năm 1946, là đại biểu Quốc Hội trẻ nhất, làm Ủy viên Thường Trực Quốc Hội, khóa I.. Ông  giữ chức Tổng Thư ký Hội Nhà văn Việt Nam  lâu nhất. Là một nghệ sỹ đa tài, không những là nhà thơ, nhà văn, ông còn là một nhà biên soạn kịch, là nhạc sỹ với nhiều ca khúc nổi tiếng, trong đó có ca khúc “Diệt Phát xít” đã được Hồ Chủ Tịch rất khen ngợi  khi đánh giá là 1 trong 2 bài xuất sắc lựa chọn làm Quốc ca Việt Nam cùng với “Tiến quân ca” của Văn Cao. Ông đã được giải thưởng HCM về VHNT đợt đầu (1991 ). Ông mất ngày 18/4/2003 tại Hà Nội.


" Đất nước" của Nguyễn Đình Thi là bài thơ hay của nền thơ Việt Nam được chọn giảng dạy trong chương trình Văn THPT. Tác phẩm viết trong khoảng thời gian từ 1948 – 1955,  là sự tổng hợp xuyên thấm của những sáng tác “Sáng mát trong như sáng năm xưa” (1948 ), “Đêm mít tinh” (1949 ) và “Đất nước” (1955). Trên thực tế đây là thi phẩm có sự xâu chuổi ý tứ của 3 bài thơ ở ba thời kỳ mà tác giả  trải nghiệm , trưởng thành cùng Đất Nước trong kháng chiến chống Pháp lần 2.

 

 

Nguyễn Đình Thi

Đất nước

 

Sáng mát trong như sáng năm xưa
Gió thổi mùa thu hương cốm mới
Tôi nhớ những ngày thu đã xa
Sáng chớm lạnh trong lòng Hà Nội
Những phố dài xao xác heo may
Người ra đi đầu không ngoảnh lại
Sau lưng thềm nắng lá rơi đầy.

Mùa thu nay khác rồi
Tôi đứng vui nghe giữa núi đồi
Gió thổi rừng tre phấp phới
Trời thu thay áo mới
Trong biếc nói cười thiết tha.

Trời xanh đây là của chúng ta
Núi rừng đây là của chúng ta
Những cánh đồng thơm mát
Những ngả đường bát ngát
Những dòng sông đỏ nặng phù sa
Nước chúng ta
Nước những người chưa bao giờ khuất
Ðêm đêm rì rầm trong tiếng đất
Những buổi ngày xưa vọng nói về

Ôi những cánh đồng quê chảy máu
Dây thép gai đâm nát trời chiều
Những đêm dài hành quân nung nấu
Bỗng bồn chồn nhớ mắt người yêu.

Từ những năm đau thương chiến đấu
Ðã ngời lên nét mặt quê hương
Từ gốc lúa bờ tre hồn hậu
Ðã bật lên những tiếng căm hờn

Bát cơm chan đầy nước mắt
Bay còn giằng khỏi miệng ta
Thằng giặc Tây thằng chúa đất
Ðứa đè cổ đứa lột da

Xiềng xích chúng bay không khoá được
Trời đầy chim và đất đầy hoa
Súng đạn chúng bay không bắn được
Lòng dân ta yêu nước, thương nhà.

Khói nhà máy cuộn trong sương núi
Kèn gọi quân văng vẳng cánh đồng
Ôm đất nước những người áo vải
Ðã đứng lên thành những anh hùng.

Ngày nắng đốt theo đêm mưa dội
Mỗi bước đường mỗi bước hy sinh
Trán cháy rực nghĩ trời đất mới
Lòng ta bát ngát ánh bình minh.

Súng nổ rung trời giận dữ
Người lên như nước vỡ bờ
Nước Việt Nam từ máu lửa
Rũ bùn đứng dậy sáng loà.


Rút trong tập Tia nắng (NXB Văn học, 1983),.

Ghi chú: vanhaiphong.com cung cấp thêm tư liệu về bài thơ Đất Nước- Nguyễn Đình Thi, từ bản chép của nhà thơ Nguyễn Duy (1948):

 

Sáng mắt trong như sáng năm xưa
Gió thổi mùa thu hương cốm mới
Cỏ mòn thơm mãi dấu chân em.
Gió thổi mùa thu vào Hà Nội
Phố dài xao xác heo may
Nắng soi ngõ vắng
thềm cũ lối ra đi lá rụng đầy
Ôi nắng dội chan hoà
nao nao trời biếc
Nắng nhuộm hương đồng ruộng hương rừng chiến khu
Tháp Rùa lim dim nhìn nắng
mấy cánh chim non trông vời nghìn nẻo
Mây trắng nổi tơi bời
Mấy đứa giết người hung hăng một buổi
Tháng Tám về rồi đây
hôm nay nghìn năm gió thổi
Ðàn con hè phố môi hồng hớn hở
ngày hẹn đến rồi
Hôm nay nghìn năm trời muôn xưa
Các anh ngậm cười bãi núi ven sông.
Hà Nội ơi núi rừng.

 

 

Nguyễn Khoa Điềm sinh ra trong một gia đình có truyền thống yêu nước tại Thừa Thiên - Huế. Sinh sống và trưởng thành ở miền Bắc, nhưng sau đó ông hoạt động chủ yếu ở miền Nam.  Sau giải phóng ông làm Chủ tịch Hội Văn nghệ Bình Trị Thiên, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh uỷ Thừa Thiên - Huế. Ông tham gia Ban Chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam khóa III. Năm 1994 Nguyễn Khoa Điềm ra Hà Nội, làm thứ trưởng Bộ VHTT. Năm 1995, ông được bầu làm Tổng Thư ký Hội NVVN khóa V. Năm 1996, bầu vào BCH Trung ương Đảng CSVN lần thứ VIII. Ông là đại biểu Quốc hội khoá X. Năm 2001, tại Đại hội ĐCSVN lần thứ IX, Nguyễn Khoa Điềm trở thành ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương, Trưởng ban Tư tưởng Văn hóa TW (2001-2006).Hiện nay, ông nghỉ hưu và sống tại Huế.


Bài thơ Đất Nước được viết tại chiến khu Bình-Trị -Thiên với nội dung kêu gọi và thức tỉnh tinh thần đấu tranh của giới trẻ ở miền Nam thời kỳ miền Nam chưa được giải phóng. Tác phẩm trích trong chương V của trường ca "Mặt đường khát vọng"(1974); Cấu tạo gồm có 7 đoạn, đưới đây chúng tôi trích đăng đoạn 1 và đoạn 2 là 2 đoạn đã được lựa chọn biên tập trong sách giáo khoa chương trình văn học cấp THPT.


Nguyễn Khoa Điềm

Đất nước

Khi ta lớn lên Đất Nước đã có rồi
Đất Nước có trong những cái "ngày xửa ngày xưa..." mẹ thường hay kể
Đất Nước bắt đầu với miếng trầu bây giờ bà ăn
Đất Nước lớn lên khi dân mình biết tròng tre mà đánh giặc
Tóc mẹ thì bới sau đầu
Cha mẹ thương nhau bằng gừng cay muối mặn
Cái kèo, cái cột thành tên
Hạt gạo phải một nắng hai sương xay, giã, giần, sàng
Đất Nước có từ ngày đó...

Đất là nơi anh đến trường
Nước là nơi em tắm
Đất Nước là nơi ta hò hẹn
Đất Nước là nơi em đánh rơi chiếc khăn trong nỗi nhớ thầm
Đất là nơi "con chim phượng hoàng bay về hòn núi bạc"
Nước là nơi "con cá ngư ông móng nước biển khơi"
Thời gian đằng đẵng
Không gian mệnh mông
Đất Nước là nơi dân mình đoàn tụ
Đất là nơi Chim về
Nước là nơi Rồng ở
Lạc Long Quân và Âu Cơ
Đẻ ra đồng bào ta trong bọc trứng
Những ai đã khuát
Những ai bây giờ
Yêu nhau và sinh con đẻ cái
Gánh vác phần người đi trước để lại
Dặn dò con cháu chuyện mai sau
Hàng năm ăn đâu làm đâu
Cũng biết cúi đầu nhớ ngày giỗ Tổ
Trong anh và em hôm nay
Đều có một phần Đất Nước
Khi hai đứa cầm tay
Đất Nước trong chúng mình hài hòa nồng thắm
Khi chúng ta cầm tay mọi người
Đất nước vẹn tròn, to lớn

Mai này con ta lớn lên
Con sẽ mang đất nước đi xa
Đến những tháng ngày mơ mộng
Em ơi em Đất Nước là máu xương của mình
Phải biết gắn bó san sẻ
Phải biết hóa thân cho dáng hình xứ sở
Làm nên Đất Nước muôn đời...
*
Những người vợ nhớ chồng còn góp cho Đất Nước những núi Vọng Phu
Cặp vợ chồng yêu nhau góp nên hòn Trống Mái
Gót ngựa của Thánh Gióng đi qua còn trăm ao đầm để lại
Chín mươi chín con voi góp mình dựng Đất tổ Hùng Vương
Những con rồng nằm im góp dòng sông xanh thẳm
Người học trò nghèo giúp cho Đất Nước mình núi Bút non Nghiên.
Con cóc, con gà quê hương cùng góp cho Hạ Long thành thắng cảnh
Những người dân nào đã góp tên Ông Đốc, Ông Trang, Bà Đen, Bà Điểm
Và ở đâu trên khắp ruộng đồng gò bãi
Chẳng mang một dáng hình, một ao ước, một lối sống ông cha
Ôi Đất Nước sau bốn ngàn năm đi đâu ta cũng thấy
Những cuộc đời đã hóa núi sông ta...

Em ơi em
Hãy nhìn rất xa
Vào bốn ngàn năm Đất Nước
Năm tháng nào cũng người người lớp lớp
Con gái, con trai bằng tuổi chúng ta
Cần cù làm lụng
Khi có giặc người con trai ra trận
Người con gái trở về nuôi cái cùng con
Ngày giặc đến nhà thì đàn bà cũng đánh
Nhiều người đã trở thành anh hùng
Nhiều anh hùng cả anh và em đều nhớ
Những em biết không
Có biết bao người con gái, con trai
Trong bốn ngàn lớp người giống ta lứa tuổi
Họ đã sống và chết
Giản dị và bình tâm
Không ai nhớ mặt đặt tên
Nhưng họ đã làm ra Đất Nước
Họ giữ và truyền cho ta hạt lúa ta trồng
Họ truyền lửa cho mỗi nhà từ hòn than qua con cúi
Họ truyền giọng điệu mình cho con tập nói
Họ gánh theo tên xã, tên làng trong mỗi chuyến di dân
Họ đắp đập be bờ cho người sau trông cây hái trái
Có ngoại xâm thì chống ngoại xâm
Có nội thù thì vùng lên đánh bại
Để Đất Nước này là Đất Nước Nhân dân
Đất Nước của Nhân dân, Đất Nước của ca dao thần thoại
Dạy anh biết " yêu em từ thuở trong nôi"
Biết quý công cầm vàng những ngày lặn lội
Biết trồng tre đợi ngày thành gậy
Đi trả thù mà không sợ dài lâu
Ôi những dòng sông bắt nước từ lâu
Mà khi về Đất Nước mình thì bắt lên câu hát
Người đến hát khi chèo đò, kéo thuyền vượt thác
Gợi trăm màu trên trăm dáng sông xuôi
Người dạy ta nghèo ăn cháo rau
Biết ăn ớt để đánh lừa cái lưỡi
Cái cuốc, con dao, đánh lừa cái tuổi
Chén rượu đánh lừa cơn mỏi, cơn đau
Con nộm nang tre đánh lừa cái chết
Đánh lừa cái rét là ăn miếng trầu
Đánh lừa thuồng luồng xăm mình xăm mặt
Đánh lừa thằng giặc là chuyện Trạng Quỳnh
Nhưng lạ lùng thay, nhân dân thông minh
Không hề kừa ta dù ca dao, cổ tích
Ta lớn lên bằng niềm tin rất thật
Biết bao nhiêu hành phúc có trên đời
Dẫu phải khi cay đắng dập vùi
Rằng co Tấm cũng làm về hoàng hậu
Cây khế chua có đại bàng đến đậu
Chim ăn rồi trả ngon ngọt cho ta
Đất đai cỗi cằn thì người sẽ nở hoa
Hoa của đất, người trồng cây dựng cửa
Khi ta đến gõ lên từng cánh cửa
Thì tin yêu ngay thẳng đón ta vào
Ta nghẹn ngào, Đất Nước Việt Nam ơi!...

Nguồn trích bài thơ Thiviện online

Nguyễn Đình Minh, lựa chọn biên tập và giới thiệu

TIN NGẪU NHIÊN

Hình ảnh
Hermann Hesse (1877-1962) là nhà văn, nhà thơ Đức; giải Nobel Văn học năm 1946....
Hình ảnh
  Mời các bạn xem phim "Chủ tịch tỉnh" tập 22 trên vanhaiphong.com   (Phim được...
Hình ảnh
  Gabriel García Márquez, nhà văn đoạt giải Nobel, tác giả những cuốn tiểu...
Hình ảnh
Ta đây, ngày thì quên ăn, đêm thì quên ngủ, ruột đau như cắt, nước mắt ...
Hình ảnh
Vanhaiphongcom giới thiệu: Cố nhà văn Thạch Lam (1910-1942) là một nhà văn Việt...
Hình ảnh
Vanhaiphong.com - Sáng 16-1, tại Hà Nội, Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật...
Hình ảnh
Sau cách mạng tháng 8, ông vào bộ đội, năm 1949 chỉ được phép về nhà mấy ...
Hình ảnh
Trong hiện trạng khủng hoảng tinh thần (dĩ nhiên cần nhận thức về một...
Hình ảnh
Nhận lời mời của Nhà thơ Hữu Thỉnh, Chủ tịch Hội Nhà Văn Việt Nam, đoàn...
Hình ảnh
Nhà văn đoạt giải Goncourt sinh ra và lớn lên ở Việt Nam, năm 18 tuổi mới sang...

THỜI TIẾT

THỐNG KÊ TRUY CẬP

mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterHôm nay3565
mod_vvisit_counterHôm qua2497
mod_vvisit_counterTất cả463995
Hiện có 52 khách Trực tuyến