Mùa mực câu ở Trà Cổ – Bút kí: Đặng Thị Thúy

 

Gần 20 năm sống và công tác ở mảnh đất vùng biên Quảng Ninh, nhà văn Đặng Thị Thúy đã có trong mình ăm ắp vốn sống và những trải nghiệm qua rất nhiều địa danh để khám phá vẻ đẹp thiên nhiên và thân phận con người nơi đây. Tập bút kí Trời biên cương vẫn xanh của Đặng Thị Thúy là kết quả hành trình sống, dẫn thân và viết gắn bó với miền biên viễn trong những năm tháng thanh xuân của chị

 

Trà Cổ là một làng biển thuộc thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh – một địa danh nổi tiếng nơi biên cương địa đầu Đông Bắc Tổ quốc. Trà Cổ nổi tiếng bởi nơi này đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Khu du lịch quốc gia đầu tiên của tỉnh Quảng Ninh, một trong 4 khu du lịch quốc gia trong toàn quốc. Đến với Trà Cổ là đến với bãi tắm được xếp vào top bãi biển dài và đẹp nhất Việt Nam, đến với nhiều di tích lịch sử lâu đời cùng nền văn hóa đa dạng, độc đáo, đến với cuộc sống thanh bình và những những con người chân thành, hiếu khách. Đặc biệt, nếu đúng vào mùa câu mực, được tham gia một chuyến câu đêm sẽ là một trải nghiệm vô cùng thú vị cho chuyến đi tại làng biển này.

Mùa câu mực ở Trà Cổ thường bắt đầu từ khoảng tháng 3 đến tháng 6 âm lịch. Mực câu Trà Cổ vào mùa này thường là mực ống, to tầm 2 ngón tay trở lên. Để tham gia một chuyến câu mực trên biển, cần phải chọn thời điểm và chuẩn bị kỹ lưỡng phương tiện cũng như các vật dụng cần thiết mang theo. Không nên chọn đi vào những đêm trăng sáng hoặc những ngày gió lớn vì sẽ không câu được mực. Kinh nghiệm của người dân biển cho biết, vào những ngày không trăng, gió lặng và mù trời, mực sẽ rất nhiều. Với sự hiếu khách của những ngư dân hoặc dịch vụ sẵn có đang ngày càng phát triển, không khó để bạn có thể tìm được một thuyền câu cùng ông bà chủ vô cùng thân thiện, cởi mở. Chủ thuyền là những người dân chính gốc Trà Cổ. Họ sẽ chuẩn bị sẵn cho bạn phao, cần câu, mồi câu và các vật dụng cần thiết khác. Việc của bạn là mặc cho mình trang phục gọn gàng, ví như quần sooc, áo phông. Nên chọn cái áo cũ, bởi vì có thể sau chuyến câu này, chiếc áo sẽ thành kỷ vật mà bạn cất lưu giữ hoặc bạn sẽ phải vứt bỏ nó đi do chi chít những vết mực phun đen sì nhằng nhịt trên áo.

Tầm hơn 5 giờ chiều, khi trời bắt đầu nhập nhoạng tối là lúc các thuyền câu khởi hành. Phải ngồi trên thuyền mới thực sự cảm nhận được cái thú của chuyến câu. Tiếng máy nổ giòn tan. Tiếng sóng vỗ oàm oạp vào mạn thuyền. Gió từ phía khơi xa thổi về, phả hơi nước lên mát rượi. Hãy thả lỏng thân mình và để mặc nó đung đưa, lắc lư, chòng chành như đu võng. Hãy hít căng lồng ngực cái mùi biển mằn mặn nồng nàn. Bao nhiêu lo âu, mỏi mệt và căng thẳng của cuộc sống thường ngày đều tan biến hết.

Chạy cách xa bờ tầm 3 cây số, trời vừa tối cũng là lúc thuyền buông neo. Bóng đèn điện trên thuyền được bật lên, sáng một quầng biển. Xung quanh đã có rất nhiều thuyền câu khác. Cả một vùng biển rực ánh đèn. Lúc này, cách bờ trong phạm vi 3 đến 5 cây số, Trà Cổ xuất hiện một ngôi làng khác, ngôi làng nổi trên biển, ngôi làng đặc biệt được tạo nên bởi những chiếc thuyền câu đêm lấp lánh như sao sa. Nhìn về bờ, chỉ còn thấy đất liền là một dải trắng lấp loáng thoắt ẩn thoắt hiện trên mặt sóng.

Mực rất thích ánh sáng. Đèn trên thuyền được bật lên sẽ thu hút chúng bơi đến gần. Anh chủ thuyền phát cần câu cho mọi người. Đó là một cái cần bằng tre có dây cước. Ở đầu dây đã được buộc sẵn lưỡi chùm và mồi câu. Mồi câu mực là mồi giả có hình tôm, cá được làm bằng nhựa xốp, sơn phản quang sặc sỡ. Sau khi được hướng dẫn cách câu, bạn có thể bắt đầu quăng mồi xuống mặt nước và chờ chúng mắc bẫy.

Câu được mực là một thú vui khó có thể diễn tả hết bằng lời. Những con mồi giả bắt ánh đèn, phát sáng, dập dờn như đang bơi. Mực sẽ lao đến ăn mồi. Khi có cảm giác thấy đầu cần hơi ghì xuống, bạn chỉ việc giật lên, mạnh vừa phải để lưỡi câu móc vào râu mực mà không làm đứt râu, bạn sẽ kéo lên một con mực lủng lẳng trước mặt mình. Dẫu đã được cảnh báo trước, bạn có thể vẫn bị hoặc để mặc nó phun một tia mực đen ngòm vào mặt và áo. Sau chuyến câu, nếu may mắn thì ngực áo của bạn sẽ là bức tranh nhằng nhịt những vết phun. Nếu là lần đầu tiên được biết thế nào là một con mực còn sống, chắc hẳn đây sẽ là những giây phút mà bạn khó có thể kìm nén được cảm xúc. Một con mực trong veo, mắt đen nhánh, lưng lấp lánh chạy hoa đang nằm trên tay bạn. Mấy cái xúc tu của nó thậm chí còn mút chặt vào ngón tay khi bạn gỡ nó ra khỏi lưỡi câu. Nếu muốn, hãy cứ hét lên hoặc nói liến thoắng vài câu trong niềm hân hoan vui sướng. Chắc chắn sẽ không có ai cười bạn, kể cả anh chủ thuyền. Anh ấy đã quá quen với cảnh này rồi. Anh ấy thậm chí còn thấy phấn khởi vì đã giúp bạn có được những khoảnh khắc quý giá đó.

Buổi câu mực thường kéo dài đến khoảng 9 giờ đêm. Với sức câu của 4 đến 5 cần thủ bao gồm cả chủ thuyền, thành quả trung bình có thể đạt khoảng 2 đến 3 cân mực. Những thuyền câu có khách trải nghiệm thường nhổ neo quay về bờ sớm hơn các thuyền khác. Ngư dân trong làng thường đi xa hơn, nán lại trên biển muộn hơn, gắng câu đủ cho mướn mới vào bờ. Mỗi thuyền cập bến thường mang về dăm bảy cân, có thuyền may mắn gặp đàn mực tập trung, có thể bắt được vài chục ký. Mực câu được, bà con đổ ra chậu, bày bán ngay dọc đường từ biển lên. Dân phố từ nội thành Móng Cái thường căn giờ xuống mua mực tươi về đãi bạn, cấp đông ăn dần hoặc gửi đi biếu người thân ở xa. Kẻ mua người bán lao xao cả một đoạn đường biển dài. Tiếng nói, tiếng cười, tiếng í ới gọi nhau hòa trong tiếng sóng rì rào tạo nên một không gian riêng có của làng biển. Mùa câu mực, Trà Cổ luôn đông vui, nhộn nhịp đến tận khuya là thế.

Mực câu Trà Cổ rất ngon. Thưởng thức mực câu cũng là một cái thú không thể bỏ qua khi đến với làng biển này. Còn gì sung sướng, hứng khởi hơn việc thụ hưởng thành quả lao động của mình ngay tại chỗ. Có nhiều cách để đánh chén chiến lợi phẩm của chuyến câu. Với người dân Trà Cổ, ưu tiên số 1 là luộc với lá dâu da. Mực tươi cứ để nguyên như thế. Bắc nồi nước lên bếp để lửa to, vò thêm nắm lá dâu da bánh tẻ (cũng có thể luộc với lá sấu non, lá ổi, nhưng hương vị sẽ không thể thơm ngon bằng), chờ sôi là thả mực vào. Nước sôi lại, mực nổi là chín. Gắp lên, con mực căng tròn, bụng trắng ngần, lưng còn nguyên đốm hoa đã chuyển màu nâu đỏ. Nước chấm là bát mắm gừng có ớt tươi thái lát hoặc tương ớt, xì dầu. Rau thơm ăn kèm đơn giản chỉ cần vài cọng húng và lá tía tô. Ôi chao, con mực còn nóng hôi hổi, giòn sần sật trong miệng, ngọt đậm đà vị biển pha chút chua thanh, quyện với mùi thơm dịu đặc trưng của lá dâu da, mùi hăng của tía tô với húng và vị cay nồng của ớt tươi thì không gì tuyệt vời bằng. Ngồi quây quần cùng nhau giữa làng biển, hít hà vị biển, vừa nhúng vừa ăn, nhấp thêm ngụm rượu nồng, chuyện trò rôm rả, cười nhe hàm răng đen vì mực, vui lại càng vui. Nếu không luộc mực, người ta còn có thể đem lên nướng trên bếp than hoa cũng sẽ tạo ra mùi vị đặc trưng riêng biệt. Ai đã từng ăn mực câu Trà Cổ theo những kiểu này, dù chỉ một lần cũng khó có thể quên được.

Câu mực đêm ở Trà Cổ vì thế mà trở thành chuyến đi ao ước, đầy hứng khởi đối với mọi người. Và mùa câu mực ở Trà Cổ vì thế cũng trở thành thời điểm thu hút đông đảo khách đến du lịch và trải nghiệm nhất trong năm.

 

Móng Cái, tháng 5/2019

Đ.T.T

Bài viết khác